← Terug naar Actueel racisme

21 maart: de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie

12 March 2021  · 

De naam van Stichting 21 maart is een verwijzing naar een dramatische geschiedenis in Zuid-Afrika.

Wat begon als een protest tegen de gehate pasjeswetten, eindigde op 21 maart 1960 in Sharpeville in een gewelddadig treffen tussen duizenden zwarte demonstranten en de politie, waarbij 69 doden en bijna tweehonderd gewonden vielen.

Sharpeville (50 kilometer van Johannesburg) was een township, destijds een woongebied aan de rand van de stad voor ‘niet-blanke’ inwoners, dus voor zwarte bevolking, kleurlingen en Indiërs. Het apartheidsregime van Zuid-Afrika had de pasjeswet ingevoerd om de toestroom en de verplaatsingen van de zwarte bevolking richting de grote steden te beperken en streng te kunnen controleren. Eind jaren vijftig werd de rassenscheiding verder doorgevoerd, waardoor de zwarte bevolking steeds harder werd aangepakt en oplaaiende protesten werden gesmoord. De pasjeswetten waren voor de regering handige instrumenten om de zwarte bevolking te onderdrukken.

Een van de zwarte politieke organisaties kondigde aan op 21 maart 1960 een actie tegen de gehate pasjeswetten te voeren. Demonstranten gingen die dag niet naar hun werk, maar togen zonder hun verplichte pasjes naar het politiebureau van Sharpeville om daar de politie te vragen om hun arrestatie, omdat ze in overtreding waren.

De aanvankelijk gemoedelijke sfeer veranderde toen de politie zwaarbewapende versterking liet komen. Naar verluidt reageerden de ongewapende demonstranten met het gooien van stenen, waarop de politie reageerde met traangas en de wapenstok. Spoedig volgden de eerste arrestaties, waarna – volgens politierapporten – ‘onervaren agenten’ in paniek het vuur openden en er een kettingreactie ontstond. Het politiegeweld eindigde met de dood van 69 demonstranten en 180 gewonden, onder wie veel vrouwen en kinderen.

Het bloedbad van Sharpeville werd gevolgd door meer demonstraties en rellen. 21 maart 1960 bleek later een ommekeer voor Zuid-Afrika: het land raakte verder in een isolement en er ontstond meer gewapend verzet tegen het apartheidsregime.

Pas in de jaren negentig rekende Zuid-Afrika af met de gebeurtenissen van 1960. De Waarheids- en Verzoeningscommissie oordeelde dat de politie zich had bezondigd aan ‘onnodig en buitensporig geweld tegen ongewapende mensen’ en ‘een grove schending van de mensenrechten’.

Bekijk ook eens https://www.youtube.com/watch?v=n2EvZ8cYcC8.

UNESCO heeft in 1966 de datum 21 maart uitgeroepen tot ‘International Day for the Elimination of Racial Discrimination’, in het kort te vertalen met ‘Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie’.

← Terug naar Actueel