← Terug naar Actueel racisme

Institutioneel racisme bij de gemeente?

15 February 2022  ·  Door Henk Lappee

Het begrip ‘institutioneel racisme’ staat sinds enige tijd op de agenda van gemeenten, politiek en maatschappelijke organisaties. De gemeente Utrecht heeft onlangs onderzoek laten doen naar het voorkomen van racisme bij de gemeente. Hiermee was Utrecht de eerste gemeente die met dit fenomeen aan de slag is gegaan.

Institutioneel racisme houdt in dat er een vorm van ongelijke behandeling kan bestaan, omdat processen, beleid en werkafspraken binnen een organisatie (gemeente, onderneming) of een maatschappelijke omgeving (arbeidsmarkt, gezondheidszorg) daar ruimte voor laten. Die ruimte voor ongelijke behandeling van mensen met verschillende afkomst, religie of huidskleur hoeft overigens niet bewust te zijn gecreëerd, maar kan ontstaan als de – mogelijk discriminerende – werkwijze van individuele medewerkers onvoldoende wordt gecorrigeerd.

De gemeente Utrecht heeft als uitgangspunt dat er binnen de organisatie géén plek voor racisme is. Nu de gemeente haar eigen regels, instructies en processen heeft laten onderzoeken met de vraag of die een ongelijke behandeling op grond van afkomst mogelijk maken, bleek dat de risico’s in de praktijk groter zijn dan gedacht en dat er verbeterpunten te behalen zijn. Gelukkig gaat het meestal goed, maar medewerkers van de gemeente hebben een zekere machtspositie ten opzichte van de burger. Het betreft bijvoorbeeld de inzet van boa’s, de bestrijding van fraude, het oplossen van conflicten (op straat of tussen burgers onderling) en de behandeling van ondernemers. De gemeente heeft regels, werkafspraken en protocollen, trainingen en begeleiding ingesteld om ongelijke behandeling te voorkomen. Maar de dagelijkse praktijk sluit lang niet altijd aan bij die formele regels en instructies.

In de afgelopen weken hebben de media – op basis van het onderzoeksrapport – discriminerend gedrag van boa’s in Utrecht bekritiseerd. Zo werd er melding gemaakt van relatief veel controles op overlast in wijken waar veel migranten wonen en de vervelende behandeling van burgers met een migratieachtergrond, bijvoorbeeld bij het uitschrijven van parkeerboetes. Het is hierbij niet ondubbelzinnig bewezen dat boa’s en andere handhavers zich systematisch schuldig maken aan discriminerend gedrag. Wel gaat de gemeente aan de slag om het onderwerp intern bespreekbaar te maken, het diversiteitsbeleid te versterken en in te zetten op training en begeleiding van haar eigen medewerkers. De gemeente wil ook in gesprek met de burgers, om uit te leggen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en hoe die keuzes achteraf kritisch gevolgd kunnen worden.

De Utrechtse wethouder Linda Voortman ziet graag dat ook andere gemeenten een onderzoek doen in hun eigen organisatie. Wellicht ook iets voor Gouda?

← Terug naar Actueel