← Terug naar Actueel herdenken

Nationale herdenking 15 augustus 2022

23 August 2022  ·  Door Annemarie van den Berg-Mooij

Nationale herdenking 15 augustus 2022

Tijdens de Nationale herdenking op 15 augustus 2022 worden bij het Indisch Monument in Den Haag alle slachtoffers herdacht van de Japanse bezetting van toenmalig Nederlands-Indië. De Japanse capitulatie betekende het einde van de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië.

Stichting 21 maart Gouda voelt zich betrokken bij de vele slachtoffers die zijn gevallen in de Jappenkampen. De boodschap die Stichting 21 maart Gouda heeft voor de jaarlijkse herdenkingen op 15 augustus, is dat wij opstaan tegen elke vorm van onderdrukking en ontmenselijking. Wij streven naar gelijkwaardigheid, vrijheid en vrede tussen mensen. Wij verzetten ons tegen onrecht door verhalen door te vertellen. Net zoals Jeroen Brouwers dat heeft gedaan met zijn talloze boeken.

Jeroen Brouwers overleed op 11 mei 2022 op 82-jarige leeftijd. Hij bracht zijn vroege jeugd in Nederlands-Indië door. Na de Japanse invasie begin 1942 en de capitulatie van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger werd zijn vader overgebracht naar een krijgsgevangenkamp in de buurt van Tokio. Hij schreef in 1981 over deze Japanse bezetting van Indonesië het boek Bezonken rood, vertaald in 1988 in het Engels als Sunken Red. Zijn vroege jeugd in Indonesië speelt ook een rol in zijn romans Het verzonkene en De zondvloed. Deze drie romans zijn later in één band uitgebracht.

Door zijn boeken te lezen werd ik mij bewust van de verschrikkingen die de gevangenen in de Jappenkampen hebben moeten doorstaan. Veel vrouwen en kinderen hebben deze kampen dan ook niet overleefd. Hij was als vijfjarig jongetje samen met zijn zusje getuige van de gruwelijkheden die zich afspeelden in de kampen. Zijn vader was overgebracht naar een krijgsgevangenenkamp in de buurt van Tokio. Jeroen Brouwers kon beeldend schrijven, bijvoorbeeld over hoe hij zich als klein jongetje in een keukenkastje had verstopt of over zijn moeder en grootmoeder die zich letterlijk staande moesten houden bij het appel in de gloeiende zon.

Zo’n 300.000 Indische Nederlanders werden tussen 1944 en 1965 naar Nederland gerepatrieerd, zoals dat heette. Een repatriant is iemand die terugkeert naar zijn geboorteland, maar de meesten waren in Indië geboren. Velen waren in werkelijkheid nog nooit in Nederland geweest. Deze ‘thuiskomst’ was in Nederland van beide kanten niet gewenst en voelde voor velen bitterzoet en als ‘verbannen’. Er werd lange tijd over gezwegen en het heeft bij veel overlevenden voor pijn en verdriet gezorgd die hun leven lang zouden duren, samen met volgende generaties.

Door Jeroen Brouwers heeft de jaarlijkse herdenking op 15 augustus betekenis voor mij gekregen.

← Terug naar Actueel