Overstijg zwart/wit denken
14 March 2022 · Door Annemarie van den Berg
Kinderen kunnen al op jonge leeftijd te maken krijgen met racisme en discriminatie. Zij krijgen al jong een etiket mee: ik ben niet goed genoeg, witte kinderen zijn slimmer dan donker getinte kinderen, klasgenoten vinden me raar, ik hoor er niet bij. De lage dunk die een kind van zichzelf heeft of krijgt, werkt nadelig door bij de ontplooiing in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en hoger onderwijs. Het Kennisplatform Integratie & Samenleving (www.KIS.nl) publiceerde onlangs Opgroeien zonder Vooroordelen, geschreven door Hanneke Felten, René Roelofs en Jasper van de Kamp. Zij schrijven dat uit onderzoek blijkt dat “witte” kleuters minder snel spelen met kinderen met een donkere huidskleur of andere afkomst. Hoe moeilijk het is om deze raciale hokjes te overstijgen, schrijft Kiza Magendane in zijn essay in de Groene Amsterdammer van 24 februari. In een indringende brief aan zijn nog niet verwekte kind schrijft hij:
“Mijn kind,
Ik weet nog niet of je deze woorden ooit zal lezen omdat jouw geboorte nu nog slechts een theoretische mogelijkheid is. Eerst moet ik een geliefde of een draagmoeder vinden, dan pas mag je de fysieke wereld betreden. Mocht je in de toekomst toch op een of andere manier deze brief onder ogen krijgen, dan hoop ik dat deze jouw gids wordt over hoe je je op een gezonde manier kunt verhouden tot je tweede huid. Die tweede huid, mijn kind, is het geracialiseerde lichaam dat je draagt.
Ik wil je waarschuwen. Je zal waarschijnlijk te vaak als een minderwaardig mens worden behandeld omdat je ‘zwart’ bent. Ik wil dat je dat weet. Wees niet moedeloos. Ik wil dat je vooral onthoudt dat jouw tweede huid, in de volksmond ook als ‘ras’ bekend, jou niet kenmerkt. Jij bent een mens, met al jouw schoonheid en gebreken. Jij hebt een naam, een geschiedenis en, ik mag hopen, vrienden en dierbaren. Jij hebt talenten, dromen en ambities. Jij bent wie je bent, niet omdat je in een hokje past, maar omdat je product bent van een revolutionaire kracht die artificiële en arbitraire hokjes overstijgt.
Je bent een onderdeel van alle levende organismen, verbonden met een geschiedenis en een toekomst die de menselijke verbeeldingskracht overstijgt. Jouw bestaan valt niet in simpele codes en hokjes te vangen.
Strijd wanneer je gereduceerd wordt tot slechts een onderdeel van jouw identiteit, daar wil ik je in aanmoedigen. Maar ik wil dat je vooral onthoudt dat je nog zo veel meer bent dan jouw strijd. Heb jezelf lief. Overstijg alle hokjes die geen recht doen aan wie jij werkelijk bent. Want jij bent niet ‘zwart’ geboren, jouw zwartheid is een product van menselijke keuzes. Ik wil dat je dat nooit vergeet, mijn lieve engel.”
Stichting 21 maart zet zich juist in om dat zwart/witdenken te overstijgen. Antidiscriminatie en racisme is een onderwerp dat in het basisonderwijs besproken moet worden. Door middel van ons Tolerantielespakket proberen wij daaraan bij te dragen. Op 21 maart aanstaande, de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie, gaan een aantal basisscholen aan de slag in hun groepen 7 en 8 met ons lespakket om kinderen bewust te maken van de gevolgen van racisme en discriminatie.